15 Eylül Salı - Gündem Özeti

✧ İstanbul'un Fatih ilçesindeki bir döviz bürosunda silahlı kavga çıktı. Henüz çıkış nedeni belirlenemeyen olaydan gelen ilk bilgilere göre iki kişi hayatını kaybetti, iki kişi de yaralandı.

✧ Rasim Ozan Kütahyalı, 2011 yılında Silivri Cezaevi’nde hayatını kaybeden eski MİT mensubu Kaşif Kozinoğlu'nun ölümüne yönelik yürütülen soruşturmada bilgi sahibi sıfatıyla ifade vereceğini iddia etti. Ancak Başsavcılık bu açıklamayı yalanladı.

✧ Suudi Arabistan'daki boru hattında meydana gelen kesinti, petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkmasına neden oldu.

✧ Pentagon'un yayımladığı rapor, İran ile yaşanan çatışmaların ABD'nin askeri mühimmat stoklarında ciddi açıklar oluşturduğunu ve savunma sanayi zincirinde darboğazlara yol açtığını ortaya koydu.

✧ Trump yönetiminin politikaları altında ICE gözaltıları rekor düzeylere ulaşırken, yalnızca ağustos ayında ülke genelinde yaklaşık 51 bin kişi gözaltına alındı.

✧ Yapay zeka sistemlerinin insan kontrolünden çıkabileceği yönündeki kaygılar artarken Microsoft, modellerin bilinç taklidi yapmaktan kaçınmasını, insan denetiminde kalmasını ve kullanıcılarda duygusal bağımlılık oluşturmamasını savunan "insancıl yapay zeka davranış kuralları" yayımladı.

✧ Brezilya'nın kuzeydoğusundaki dört şehirde 2023 ile 2025 yılları arasında gerçekleştirilen bir çalışmanın ön verileri, mobil düşük dozlu tomografi taramalarının, imkânları sınırlı bölgelerde bile akciğer kanserini erken evrede tespit edebildiğini ortaya koyuyor.

✧ Polonya'nın devlet enerji devi Orlen'in İsviçreli iştiraki üzerinden Venezuela'dan petrol almak amacıyla yaptığı ön ödemelerin kripto varlıklara dönüştürülmesi ve bu tutarın yaklaşık 400 milyon dolarının buharlaşmasıyla ilgili soruşturma derinleşiyor. ABD yaptırımlarını delmemek veya esnetmek amacıyla aracı şirketler üzerinden yürütülen bu operasyonda petrol teslim edilmezken, paranın akıbeti ve kayıp fonların izi uluslararası düzeyde araştırılıyor. Olayla ilgili eski yöneticiler hakkında hapis istemiyle davalar açılmış durumda.

✧ Özel bir ChatGPT sürümüyle Wall Street'teki yeni mezunların geleneksel olarak üstlendiği görevlere talip olan OpenAI, bu hamlesiyle giriş seviyesindeki iş pozisyonlarını olumsuz yönde tehdit edebilir bir tablo ortaya koyuyor.

✧ Giuseppe Conte liderliğindeki Beş Yıldız Hareketi, Ukrayna'ya yeni silah sevkiyatına parlamentoda onay vermeyeceğini duyurarak koalisyon ortaklarına karşı duruşunu netleştirdi.

✧ Beş Yıldız Hareketi'nin 19-20 Eylül tarihlerinde Milano'da gerçekleştireceği "Nova" buluşmasında duyurulacak program, aylarda süren taban katılım sürecini nihayete erdirerek bu duruşu resmileştirecek.

✧ TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, imalat sanayisinin gayri safi millî hasıla içerisindeki payının azaldığına dikkat çekerek sanayisizleşme tehlikesine karşı uyarılarda bulundu.

✧ Gazi Üniversitesi ile TUSAŞ iş birliğiyle hayata geçirilen Uçak Teknolojisi ön lisans programındaki öğrenciler, mezuniyet aşamasına gelmeden havacılık ve savunma sanayi devlerinden iş teklifleri almaya başladı.

✧ Türkiye'nin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne kademeli geçiş süreci, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında üçüncü yılına girerken eski müfredattan tamamen geçişin de son aşamasını oluşturuyor. 2024-2025'te okul öncesi, 1, 5 ve 9. sınıflarda başlatılan yeni model; geçen yıl 2, 6 ve 10. sınıflarla genişletilmiş, bu yıl ise ilk kez 3, 7 ve 11. sınıflarda uygulamaya alınarak kademeli geçiş tamamlanıyor.

✧ Filistin hükümeti, İsrail'in geçtiğimiz hafta işgal altındaki Batı Şeria genelinde 440 saldırı düzenlediğini ve 70 yapıyı yerle bir ettiğini açıkladı.

✧ Avrupa Birliği Komisyonunun genişlemeden sorumlu üyesi Marta Kos, savaş suçlusu Ratko Mladic’in cenazesine Sırp yetkililerin katılımını eleştirerek, savaş suçlularının övülmesinin, soykırımın inkârının ve tarihi revizyonizmin AB'nin temel değerleriyle tamamen çeliştiğini vurguladı.

✧ Sosyal medya paylaşımlarının ardından "Vanlı Kara Haydar" olarak tanınan ve dün "suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama" suçundan tutuklanan Mehmet Fatih Tançalan'ın eşi Çağla Öz Tançalan, savcılıktaki ifadesinde eşinin aksine takıların kiralık değil satın alındığını bildiğini belirtti.

✧ AK Parti Genel Merkezi'nde basına kapalı olarak gerçekleştirilen görüşmede Cumhurbaşkanı Erdoğan, HÜDAPAR Genel Başkanı Yapıcıoğlu'nu kabul etti.

✧ İngiltere'nin Oxfordshire bölgesinde yer alan ve yaklaşık 350 nüfusa sahip Piddington köyü sakinleri, yakınlarına yaklaşık 1.250 erkek sığınmacının yerleştirilmesi planına karşı çıkarak sembolik bir "bağımsızlık referandumu" yapmaya hazırlanıyor.

✧ Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Rusya'nın Avrupa kıtasındaki hibrit saldırılarının tırmandığına dikkati çekerek, Putin'in ancak durdurulduğunda duracağını vurguladı ve Moskova daha fazla risk aldıkça Avrupa'nın da karşılığında çok daha ağır bir bedel ödetmesi gerektiğini ifade etti.

✧ Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, Batılı devletlerin Ukrayna'ya gönderdiği yüz milyonlarca dolarlık askeri sevkiyatların çatışmaları uzatma amacı taşıdığını savunarak, bu desteklerin demokrasiyi korumak için değil aksine savaşın devam etmesini sağlamak amacıyla gerçekleştirildiğini ifade etti.

✧ Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında toplanan AK Parti Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısında, Mali ve İdari İşler Başkanlığı'nın sunum yapmasının yanı sıra Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) gündemindeki çalışmalar da ele alındı.

✧ Dolandırıcılar, resmi bir devlet kurumuna ait e-posta alan adını taklit ederek veya kullanarak dijital bankacılık platformu Revolut'tan müşteri verileri talep etti. Resmi bir makamdan geldiğine inandığı bu talebe yanıt veren Revolut, istenen bilgileri karşı tarafa paylaştı.

✧ Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Samsun'da geçmişte bir vesileyle tanıştığı engelli bir vatandaşı yol kenarında fark edince otobüsünü durdurarak yanına gitti.

✧ Gıda ve içecek ambalajlarında sıkça kullanılan endüstriyel kimyasallardan bisfenol A'nın (BPA), vücuda girdiğinde insülin duyarlılığını olumsuz yönde etkileyebileceği tespit edildi.

✧ Ticaret Bakanı Ömer Bolat, İstanbul Finans Merkezi'ndeki Halkbank Genel Müdürlüğü'nde TürkMedya ev sahipliğinde düzenlenen E-Ticaret ve Perakende Zirvesi'nde yaptığı açıklamada, Türkiye'deki e-ticaret hacminin 2025 yılı sonu itibarıyla 4,5 trilyon Türk lirasını geride bıraktığını duyurdu.

✧ Hindistan'da dijital ödeme yöntemleri hızla yaygınlaşmasına rağmen nakit kullanımı da artış eğilimini sürdürüyor. Hindistan Merkez Bankası (RBI) verilerine göre ülkedeki toplam banknot sayısı 176 milyara yükselirken, banka her yıl altı farklı kupürde 28 ila 30 milyar yeni banknot basıyor ve buna karşılık yaklaşık 21 milyar eski banknotu dolaşımdan çekiyor.

✧ Ed Sheeran’ın turnesinin açılış konserlerinde "Filistin’e özgürlük" sloganı attığı ve siyasi mesajlar verdiği için Yahudi topluluğunun tepkisini çeken ABD'li rapçi Macklemore, organizasyondan çıkarıldığını doğrulayarak açıklamalarının arkasında durdu ve asıl mağdurların Gazzeliler olduğunu vurguladı; Ed Sheeran henüz bir açıklama yapmazken turnede onun yerine kimin sahne alacağı ise henüz netlik kazanmadı.

✧ Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, Amerika Birleşik Devletleri'ne seslenerek uzay alanındaki askeri faaliyetlerini ve yapılanmasını büyütmekten vazgeçmesi, küresel stratejik istikrarı ise somut adımlarla gözetmesi çağrısında bulundu.

✧ Ankara merkezli olarak 15 ilde gerçekleştirilen FETÖ operasyonunda, haklarında gözaltı kararı çıkarılan 28 şüpheliden 26'sı güvenlik güçlerince yakalandı.

✧ Husilerin Kızıldeniz'deki saldırıları ile Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın ticaret ve enerji koridorunu sekteye uğratarak kritik bir deniz güzergâhını tehlikeye attığını belirten Katar, geçidin kapanmasının krizin boyutunu büyüteceği uyarısında bulunarak acil diplomasi çağrısı yaptı.

✧ Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC), Kaşif Kozinoğlu soruşturması çerçevesinde tutuklanan gazeteci Selahattin Günday'ın serbest bırakılması çağrısında bulunarak, Günday'ın kaydetmediği bir görüntü ve olay tarihinde henüz yürürlüğe girmemiş bir kanun maddesi dayanak gösterilerek tutuklandığına dikkat çekti.

✧ Kuzey Amerika Radyoloji Derneği'nin Radiology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, yaşanan çevrenin beyin üzerinde ölçülebilir izler bıraktığını ortaya koydu. Dezavantajlı ve yoksul mahallelerde ikamet etmenin beyin sağlığının bozulmasıyla doğrudan ilişkili olduğu belirtilen çalışmada, bu bölgelerdeki bireylerde beyin yaşının arttığı, toplam doku hacminin azaldığı ve damar hasarı bulgularının çoğaldığı tespit edildi.

✧ DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, aralarında SYKP Eş Genel Başkanı Mertcan Titiz'in de yer aldığı çok sayıda kişinin gözaltına alınmasına tepki göstererek, bu tür operasyonların yürütülen barış sürecine zarar verdiğini vurguladı ve daha fazla demokrasi, diyalog ile toplumsal güven tesis edilmesi çağrısında bulundu.

✧ ABD basınında yer alan analizlere göre Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme'nin posta yoluyla kullanılan oy pusulalarına yönelik düzenlemesini engelleme kararına karşın seçim süreçleri üzerindeki federal kontrolünü artırmaya çalışıyor ve bu hamleler Trump'ın ülkedeki seçim mekanizmasını baştan aşağı yeniden şekillendirme çabası olarak yorumlanıyor.

✧ İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) davasında savcının, Hatay'daki deprem yardımlarına atfen Doğuş Grubu Yönetim Kurulu Başkanvekili Hüsnü Akhan'a yönelttiği "Hatay'da her talepte bulunan şirkete 191 milyon lira gibi para gönderebiliyor musunuz?" şeklindeki soruya Ekrem İmamoğlu tepki gösterdi.

✧ Bakü'de Azerbaycanlı mevkidaşı Ceyhun Bayramov ile bir araya gelen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Karadeniz'deki savaşın daha geniş bir alana yayılmasını engellemek amacıyla ilgili taraflarla gizli diplomasi yürüttüklerini açıkladı.

✧ Çin Ulusal Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Shan Zhongde, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) çatısı altında çok taraflılığın ve uluslararası iş birliğinin daha da güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

✧ Yenilik Partisi'nin isim benzerliği gerekçesiyle yaptığı başvuru sonrasında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tanınan sürenin dolmasının ardından "Yeni Parti", izleyeceği yol haritasını netleştirdi. Parti kurmayları, Siyasi Partiler Kanunu çerçevesinde iki parti arasında herhangi bir "iltibas" (karıştırılma riski) bulunmadığını savunarak, Anayasa Mahkemesi (AYM) bu konuda nihai kararını verene dek isim değişikliğine gitmeyeceklerini duyurdu.

✧ ABD Başkanı Donald Trump'ın vaatlerine rağmen mülteci talepleri reddedilen Güney Afrikalı beyazlar derin bir hayal kırıklığı yaşarken; ülkedeki azınlıkta olan beyazlara ırkçılık uygulandığı iddialarıyla sıkça tartışma yaratan Trump, Şubat 2025'te çıkardığı bir kararnameyle bu gruba ABD'de mülteci statüsü tanınacağını duyurmuştu.

✧ Ankara'da 2018 yılında 9 kişinin hayatını kaybettiği ve 107 kişinin yaralanmasıyla sonuçlanan Yüksek Hızlı Tren (YHT) kazasına ilişkin 10 sanığın yargılandığı davada mahkeme, yeni bir bilirkişi raporu hazırlanması yönündeki talepleri reddetti. Dosyanın esas hakkındaki mütalaasını hazırlaması için Cumhuriyet savcısına tevdi edilmesine karar veren heyet, duruşmayı 3 Aralık tarihine erteledi.

✧ Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, "Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun"un yürürlüğe girdiğini belirterek, bu adımla birlikte "Terörsüz Türkiye" hedefi doğrultusunda çok önemli ve tarihi bir eşiğin daha geride bırakıldığını ifade etti.

✧ Rice Üniversitesi öncülüğünde yürütülen bir araştırmada, ultra ince rutenyum dioksit (RuO_2) katmanlarındaki elektronların spin yapısı ele alınırken elde edilen ölçüm sonuçları, malzemenin belirli koşullar altında "altermanyetizma" adı verilen sıra dışı bir manyetik davranış biçimiyle örtüşen özellikler barındırdığını ortaya koydu; daha önceki araştırmalarda ise rutenyum dioksitin hacimli (bulk) formunda herhangi bir manyetik özelliğe rastlanmamıştı.

✧ Adana'nın Yüreğir ilçesi Girne Bulvarı'nda sabah saatlerinde meydana gelen olayda, yaya üst geçidinden caddeye düşen Mert Dalkılıç'a, o sırada seyir halinde olan ve sürücüsünün kimliği henüz öğrenilemeyen bir minibüs çarptı; ağır yaralanan Dalkılıç hayatını kaybetti.

✧ Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Aleksey Verşinin, Türkiye'deki orman yangınlarının söndürülmesi çalışmalarında aktif görev yapan Be-200ÇS amfibik uçaklarının konuşlandığı İzmir'deki üssü ziyaret ederek yürütülen faaliyetler hakkında yetkililerden bilgi aldı.

✧ Eski Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) mensubu Kaşif Kozinoğlu'nun şüpheli ölümüne ilişkin yürütülen soruşturmada 4 kişi tutuklanırken, olay günü ilk müdahaleyi gerçekleştiren iki acil tıp teknisyeninin ifadeleri dosyadaki şüphe boyutunu daha da artırdı.

✧ Avrupa Birliği üyesi ülkelerin temsilcileri, gelişmiş yapay zekâ modellerinin doğurabileceği olası risklerin önüne geçmek amacıyla küresel düzeyde ortak kurallar oluşturulması gündemiyle Brüksel'de gerçekleştirilecek Yapay Zekâ Kurulu toplantısında bir araya gelecek.

✧ Birleşik Krallık'ın Ankara Büyükelçisi Anderson, Filistin'de büyük bir acı yaşanırken sessiz kalmayacaklarını belirtti.

✧ Baltık Denizi'nde Danimarka'ya ait Gedser açılarında rutin gözetim görevi yürüten bir Danimarka helikopterine Rus savaş gemisi tarafından iki işaret fişeği fırlatılması üzerine Kopenhag yönetimi Rus Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığı'na çağırarak olayı "pervasızlık ve gözdağı" olarak nitelendirirken, Rusya iddiaları derinlemesine araştıracaklarını belirterek Danimarka helikopterlerini tehlikeli manevralar yapmakla suçladı.

✧ Dunkirk LNG terminalinde devam eden grev nedeniyle tesisin günlük gaz iletim kapasitesinin 9,4 gigavatsaatten 4 gigavatsaate düşmesi bekleniyor.

✧ Türkiye'nin elektrikli araçlara yönelik uyguladığı ilave gümrük vergisi hakkında Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) panel raporuna dair tartışmalara açıklık getiren Ticaret Bakanlığı, söz konusu raporun henüz kesinleşmiş nihai bir karar niteliği taşımadığını belirterek, bu aşamada Türkiye aleyhine herhangi bir borç, vergi kaybı veya otomatik tazminat yükümlülüğü doğmadığını bildirdi.

✧ İstanbul Bakırköy'de D-100 Karayolu Ankara istikametinde seyir halindeyken motor kısmından henüz bilinmeyen bir nedenle alev alan İETT'ye bağlı özel halk otobüsü, kısa sürede büyüyen yangın sonucunda tamamen yanarak kullanılamaz hale geldi.

✧ Viyana Teknik, Viyana, Linz Johannes Kepler ve Innsbruck üniversitelerinden araştırmacılar, bir elektron mikroskobundan geçen elektronların kuantum bilgisayarlarındaki hapsedilmiş iyonlarla etkileşime girmesini sağlayan bir sistem geliştirirken; kurulan kuantum dolanıklığı sayesinde elektronun taşıdığı bilginin bir kısmının iyonlarda saklanabileceğini ortaya koydu.

Günün sözü: